• شنبه ۹ تیر ماه، ۱۳۹۷ - ۰۹:۳۶
  • دسته بندی : اجتماعی
  • کد خبر : 974-5814-5
  • منبع خبر : ----
  • چاپ

در میزگرد ایسنا مطرح شد؛

از مبارزه حیات وحش برای حفظ بقاء تا ایجاد بانک ژن مقاوم گونه های جانوری

حیات وحش موجود در استان با توجه به مقاومت در برابر تنش‌های محیطی قطعا گونه ها و ژن های مقاومت تری هستند که بانک ژن مقاوم موجود محسوب می شوند.

به گزارش ایسنا منطقه خراسان جنوبی، خراسان جنوبی دارای گنجینه بسیار متنوع از گونه‌های خاص جانوری بوده که دو دهه خشک‌سالی و کمبود محیط‌بان و امکانات گونه‌های در حال انقراض آن را در معرض خطر قرار داده است.

از دیرباز خراسان جنوبی را با کویر و خشکی می‌شناسند، استانی که به‌دلیل واقع شدن در حاشیه کویر مرکزی ایران و داشتن آب و هوایی گرم و خشک همواره به‌عنوان منطقه‌ای کویری زبانزد بوده است.

 شاید در تصور بسیاری با وجود این شرایط پوشش گیاهی و جانوری در این منطقه بسیار ضعیف باشد؛ اما باید بدانیم این شرایط خاص آب و هوایی سبب شده که خراسان جنوبی بتواند زیستگاه برخی از گونه‌های جانوری باشد که تنها خاص این منطقه هستند.

گنجینه طبیعی خراسان جنوبی شامل؛ یکی از متنوع‌ترین گونه‌های جانوری است؛ به‌گونه‌ای که از پرندگان مهاجر سیبری گرفته تا گونه نادر و در حال انقراض یوزپلنگ آسیایی را در خود جای داده که این امر وظیفه خطیر محیط‌بانی در این استان را بسیار حساس‌تر کرده است.

خشکسالی پدیده طبیعی است که در سالیان گذشته نیز رخ داده اما طولانی شدن دوره خشکسالی در خراسان جنوبی چنان اثرات منفی بر حیات وحش وارد کرده که حتی افزایش بارندگی در سالهای آینده هم نمی تواند خسارت های وارد شده را جبران کند .

شرایط سخت خشک‌سالی از سویی و نبود محیط‌بان کافی گونه‌های خاص و در حال انقراض منطقه را در معرض خطر قرار داده است.

با توجه به خشکسالی چندین سال در استان و تاثیر آن بر حیات وحش ایسنا میزگردی پیرامون" خشکسالی و تنش‌های حیات وحش" برگزار کرد.

مهدی اله‌پور، معاون فنی اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی در این میزگرد با اشاره به اینکه خشکسالی فرآیند زیستی طبیعی است، اظهارکرد: تغییر اقلیم، وضعیت جوی، ‌گرمایش جهانی، کاهش نزولات جوی و عدم افزایش ابرهای باران زا یک عامل طبیعی است که در شرایط حاضر به علت استمرار به شرایط حاد تبدیل شده است.

وی افزود: در بحث خشکسالی استمرار تبدیل به بازه زمانی بیست ساله شده که استان های شرقی و کویری را درگیر و تبعاتی تاثیر گذار روی پوشش زمین گذاشته است.

معاون فنی اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی تصریح کرد: با توجه به مواجه با کاهش تولید علوفه در مرتع‌ها، به تبع آن موجوداتی که از علوفه تغذیه می‌کنند با نقصان گیاهی مواجه می‌شوند.

کاهش پوشش گیاهی عامل وقوع پدیده ریزگرد ها است

اله‌پور ادامه داد: همزمان با این امر پوشش گیاهی زمین کم و با اندک وزش باد بحث ریزگردها را خواهیم داشت که ما نیز درگیر این پدیده هستیم.

وی با اشاره به اینکه امیدواریم از دوره خشکسالی بتوانیم گذر کنیم، تاکید کرد: هیچ راه حمله ای، مقابله و حرکت هجومی نمی‌توانیم داشته باشیم و در این شرایط تنها باید سازگار شویم.

معاون فنی اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی بیان کرد: در بحث حفظ و احیای پوشش گیاهی، کاهش ورود دام به مرتع، کاهش برداشت آب از سفره ها و مدیریت مصرف آب باید سازگار شئیم چرا که بحث مقابله‌ای جوابگو نیست.

|

اله پور تصریح کرد: با توجه به مشکلات خشکسالی حیات وحش نیز متاثر این امر بوده بخصوص حیات وحش حاشیه کویر تحت تاثیر بیشتری قرار گرفته است.

وی اضافه کرد: در هفت منطقه حفاظت شده و حیات وحش، منطقه حفاظت شده مظفری، پناهگاه حیات وحش ربات شور و نایبندان طبس حاشیه کویر مرکزی ایران هستند که نسبت به سایر مناطق تاثیر بیشتری از خشکسالی داشته‌اند.

معاون فنی اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی گفت: یکسری اقدامات احیایی در بحث حیات وحش از جمله؛ توزیع علوفه، ایجاد آبشخور، آبرسانی و نذر طبیعت را در این مناطق داریم که برای احیای حیات وحش اقدامات احیایی نیاز است.

نذرهای محیطی زیستی کمکی در احیای مراتع و حفظ حیات وحش

اله پور یادآور شد: نذرهای زیست محیطی توسط علاقه مندان حیات وحش انجام شده و در این قالب تانکر برای تامین آب گذاشته شده است .

وی تصریح کرد: در هرم اکولوژی، با توجه به زنجیره غذایی، هر حیوان وابسته به سلسله پایین تر بوده و در صورتی که گیاه خواران دچار تنش شوند گوشت خواران نیز تحت تاثیر قرار می‌گیرند.

معاون فنی اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی افزود: با خشکسالی و ضعف گیاه باعث افزایش آفات و‌امراض گیاه شده و با توجه به کاهش توان گیاه بر اثر افت، باعث خشک شدن آنها می‌شود.

اله پور ادامه داد: با این روند علاوه بر تاثیر پذیری حیات وحش و گونه گیاه خوار از خشکسالی، حیات وحش گوشت خوار نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

وی اظهارکرد: در صورتی که یوزپلنگ در منطقه نایبندان نتواند جبیر به عنوان بهترین غذا پیدا کند مجبور به شکار خرگوش می‌شود که این حیوان تامین کننده نیاز یوزپلنگ نبوده در حالی که یوزپلنگ انرژی بسیاری برای شکار خرگوش گذاشته است.

معاون فنی اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی با اشاره به اینکه خشکسالی نیز در بحث مهاجرت پرندگان به استان نیز تاثیر گذار بوده است، افزود: پرندگان مهاجر گونه های بومی استان نیستند و برای یک گذران یک دوره کوتاه وارد استان می‌شوند.

وی با بیان اینکه پرندگان مهاجر برای گذراندن فصل سرما از تالاب های این استان به عنوان استراحتگاه استفاده می‌کنند، تصریح کرد: با توجه به بحث آبدار بودن و یا کاهش آب تلاب ها روی پرندگان مهاجر آبزی و کنار آبزی تاثیر می‌گذارند.

حضور پرندگان مهاجر عاملی در جذب توریست و احیای منطقه است

معاون فنی اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی تاکید کرد: ورود این پرندگان به استان از منظر گونه حیات وحشی در استان مهم بوده و همچنین در بحث گردشگری و پرنده نگری باعث کسب درآمد از تورهای پرنده نگری، عاملی بزرگ برای جذب توریست و احیای منطقه است.

اله پور با اشاره به اینکه پرندگان حاشیه تالاب نیز بی تاثیر از خشکسالی نبوده، یادآور شد: گونه حیات وحش حاشیه وابسته با تالاب حضور دارند و زاد و ولد را انجام می‌دهند اما در مقیاس خرد پرندگان حاشیه تالاب وابستگی مستقیم به آن نداشته و تاثیر بسیاری حس نمی‌شود.

وی تصریح کرد: خشکسالی تنها یک عامل در بحث نابودی حیات وحش است و هیچ‌گاه یک عامل باعث نابودی کامل حیات وحش نمی‌شود .

جامعه محلی، مهم ترین عامل نگهداری حیات وحش

معاون فنی اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی تاکید کرد: با همه مشکلات حوزه خشکسالی، علاوه بر فعالیت‌های حفاظت محیط زیست، اصلی که حضور حیات وحش را در استان پایدار کرده تا کمتر ضربه بخورند جوامع بومی ساکن مناطق هستند.

اله پور با تاکید بر اینکه سطح تعداد محیط بانان محدود است، گفت: در بحث اقدامات حمایتی همیشه پشتوانه محیط زیست هستیم چرا که قانون گذار ما را موظف کرده اما بدون اتکا به مردم جامعه محلی قطعا نمی‌توانیم موفق باشیم.

وی بیان کرد: با توجه عرصه ها بسیار وسیع و تمام مباحث طبیعی علاوه بر تعداد محدود محیط بانان اگر وضعیت حیات وحش خراسان جنوبی وضعیت خوب و در کشور مدعی مانور حضور حیات وحش در استان هستیم به دلیل وجود جامعه محلی است .

گونه حیات وحش خراسان جنوبی بانک ژن مقاوم برای بقاء حیات وحش

معاون فنی اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی با اشاره به اینکه با توجه به تفاوت زیستگاه‌ها مقاومت گونه ها نیز متفاوت است، اضافه کرد: حیات وحش موجود در استان با توجه به مقاومت در برابر تنش‌های محیطی قطعا گونه ها و ژن های مقاومت تری هستند که بانک ژن مقاوم موجود محسوب می شوند.

اله پور تصریح کرد: برای بقاء حیات وحش به این ژن های مقاوم بیشتر نیاز داریم که در برابر تنش های محیطی و انسان ساخت مقاوم تر هستند.

وی اظهارکرد: در خراسان جنوبی گربه سانان و علف خواران مطرح کشور را داریم که دچار تنش خشکسالی نیز بوده که با حمایت های محیط زیست، حفاظت مردم محلی و سازگاری با طبیعت وضعیت ما از حالت فاجعه و در معرض خطر دور شده است.

معاون فنی اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی یادآور شد: با این حال امکان بروز خطر در این بخش از محیط زیست را نیز داریم که باید فعالیت بیشتری انجام شود.

اله پور تصریح کرد: برای کار بهتر نیاز است تا سازمان های مردم نهاد بخصوص در شرایط سخت، بیشتر ورود پیدا کنند .

وی اضافه کرد: اعتبارات و نیروی انسانی کفاف برنامه‌ها و مدیریت مناطق را ندارد و زمانی که ورود خود مردم را داریم حمایت جانانه از محیط زیست و حیات وحش است.

معاون فنی اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی افزود: در صورتی که بتوانیم طبیعت گردی و حضور گردشگران را در مناطق نیز داشته باشیم، حضور در محیط دیدگاه‌ها و تفکرات را تحت تأثیر بیشتر قرار می‌دهد .

وی اظهارکرد: با دیدن مظاهر طبیعت درک و فهم و گفتمان در خصوص محیط زیست قابل تغییر است که این امر نیازمند ورود سمن ها، شرکت ها و دفاتر گردشگری است.

اله پور یادآور شد: باید فرصتی فراهم شود تا تمامی مردم ایران امکان دیدن ظرفیت‌های محیط زیستی را داشته باشند چرا که می‌تواند در تغییر تفکرات در بحث حفاظت از محیط زیست تاثی گذار باشند.

رویا هدایتی زاده، رئیس اداره محیط طبیعی اداره کل حفظت محیط زیست خراسان جنوبی نیز تصریح کرد: در حال حاضر بر اثر خشکسالی نوع اصلی گیاهان مرتعی در حال از دست دادن و کوتاه شدن هستند.

|

وی افزود: گیاهان مرتعی که در بحث اصلاح مرتع کاشته شده نیز با توجه به روند خشکسالی باعث بروز آفت و عامل از بین رفتن انها شده است .

کاهش زادآوری در مناطق چهارگانه حفاظت شده

رئیس اداره محیط طبیعی اداره کل حفظت محیط زیست خراسان جنوبی اظهار کرد: در سطح مراتع در مناطق چهارگانه سطح زاداوری طبیعی آنها کاهش یافته اما حذف کامل نشده‌اند و بنابراین این دلیل ملزم به توزیع علوفه و انتقال آب در مناطق حفاظت شده هستیم.

هدایتی زاده بیان کرد: محیط زیست در راستای مقابله، اقدامات خرد سازگاری داشته که در سطح کلان محیط زیست، سازمان مراتع و جنگل ها و و وزارت نیرو می‌توانند اقداماتی انجام دهند.

وی ادامه داد: بارور سازی ابرها و مدیریت سدسازی از جمله عواملی است که می توانیم تأثیرات خشکسالی را مدیریت و تعدیل کنیم.

رئیس اداره محیط طبیعی اداره کل حفظت محیط زیست خراسان جنوبی با اشاره به اینکه اصلاح مرتع و نهال کاری از جمله فعالیت های محول شده به سازمان محیط زیست طی امسال بوده است، تصریح کرد: در عرصه‌های چهار گانه که بیشترین کاهش سطح مرتعی را داشته و محل حضور حیات وحش است با همکاری منابع طبیعی و کار کارشناسی این عرصه‌ها شناسایی و نهال کاری شده است.

هدایتی زاده اضافه کرد: در این بحث از گیاهانی که منبع تغذیه حیات وحش و دام و عاملی در جلوگیری از حرکت شن ها روان هستند، استفاده می‌شود.

وی تصریح کرد: طاق یکی از انواع گیاهانی است که تا مدتی نیاز به آبرسانی داشته که بعد مدتی با رسیدن ریشه آن به عمق و منابع آبی نیاز به آبیاری ندارد.

رئیس اداره محیط طبیعی اداره کل حفظت محیط زیست خراسان جنوبی با اشاره به اینکه استفاده از حلالی آبگیر نیز از دیگر اقدامات قابل انجام در این راستا است، گفت: با این روش با کمترین امکانات، بارندگی‌ها را در منطقه حفظ و پایدار می‌کنیم که در کنار این حلالی ها بذرکاری نیز کرده ایم.

هدایتی زاده  اظهارکرد: این گیاهان منبع تغذیه و در جذب منابع آبی به حلالی آبگیر کمک کرده و همچنین از حرکت شن های روان جلوگیری می‌کنند.

حفظ حیات وحش با همکاری مردم محلی

وی یادآور شد: با توجه به کمبود نیروی محیط بانی، اولین اصل اتکا به مردم محلی است در بحث حفظ حیات وحش کمک و در کارهای اصلاح مرتع نیز با همکاری مردم انجام می‌شود.

رئیس اداره محیط طبیعی اداره کل حفظت محیط زیست خراسان جنوبی تصریح کرد: با اطلاع و مشارکت مردم محلی از اقدامات حفاظتی و آموزش، آنها می‌توانند در حفظ مناطق موثر باشند.

هدایتی زاده اضافه کرد: تاکید اصلی ما روی مناطق چهارگانه و مدیریت آن است تا حیات وحش روند نزولی نداشته و مراتع کاهش نیابد.

وی اظهارکرد: در این مناطق در طی چند ساله سطح تنش ها بیشتر شده و دغدغه ما این بوده تا بتوانیم سطح این تنش ها را بهتر مدیریت کنیم.

هدایتی زاده یادآور شد: برای روستاهای حاشیه مناطق چهارگانه دوره آموزشی با همکاری برخی ارگان ها گذاشته می‌شود تا بتوانیم این مناطق را بهتر مدیریت کنیم .

رئیس اداره محیط طبیعی اداره کل حفظت محیط زیست خراسان جنوبی خاطر نشان کرد: سعی شده تا مردم محلی به عنوان متولیان برای حفاظت از مناطق تبدیل شوند.

با توجه به اینکه حیات وحش استان برای حفظ بقاء با تنش های خشکسالی سازگاری یافته اما در صورت ادامه روند خشکسالی و پیام های آن بی تاثر در کاهش گونه های نخواهد بود اما امید می رود با مدیریت بحران و ادامه فعالیت هایی نظیر تامین آب و علوفه به صورت دستی برای حیات وحش، از خطر انقراض آنها جلوگیری کرد و این فعالیت ها با مشارکت مردم محلی و استانی به بهتر اجرا خواهد شد.

گزارش از سیده طوبی موسوی


انتهای پیام